HÁT XẨM LÀ GÌ

     
(quatangdoingoai.vn) - Hát xẩm là một loại hình âm nhạc đặc sắc với lối diễn xướng dân gian độc đáo, với đậm bản sắc văn hóa Việt, là món ăn tinh thần của không ít người lao động. Tuy nhiên, những thay đổi trong lịch sử đã khiến hát xẩm dần dần vắng bóng trong đời sống.
*

Liên hoan những Câu lạc bộ hát xẩm khoanh vùng phía Bắc sẽ ra mắt ở Ninh Bình


Tiếc mang lại một mô hình nghệ thuật dân gian có nguy hại thất truyền, một tổ các nhà phân tích đã tự bỏ tiền túi nhằm phục dựng và đưa loại hình âm nhạc độc đáo này trở về với công chúng. ước ao muốn thẩm mỹ và nghệ thuật hát xẩm được đồng ý ghi danh là di sản văn hóa truyền thống phi đồ vật thể quốc gia, được ngành văn hóa quan tâm, đầu tư phát triển là mơ ước của những nghệ sỹ xẩm và những tình nhân xẩm trong không ít năm qua, nhưng mang lại nay, hành trình này vẫn còn đấy gian nan.

Bạn đang xem: Hát xẩm là gì


Cho mang đến nay, nhiều người vẫn chấp nhận cho rằng xẩm là lối hát của fan khiếm thị, nạp năng lượng xin. Bên trên thực tế, hát xẩm là thể loại âm thanh dân gian cùng với lối diễn xướng độc đáo, gắn thêm bó cùng với con người việt Nam, nhất là với cuộc sống thường ngày dân dã, thị thành cùng kẻ chợ.
Theo nhạc sỹ Thao Giang, chủ tịch Trung tâm phát triển nghệ thuật music Việt Nam, từ khi thành lập và hoạt động đến khoảng chừng nửa thời điểm đầu thế kỷ 20, hát xẩm thường xuyên được gọi với các cái tên không giống nhau như hát rong, hát dạo… cho đến nay, nhiều người vẫn hiểu xẩm là lối hát của người khiếm thị, hành khất nhưng đúng ra là tín đồ khiếm thị đã dùng thẩm mỹ và nghệ thuật hát xẩm làm phương tiện đi lại kiếm sống. Bên trên thực tế, hát xẩm là thể loại âm nhạc dân gian chuyên nghiệp, chỉ khác ở chỗ, sảnh khấu của họ chính là đường phố, là nơi bắt đầu đa, bến nước, sân đình... Hoặc đơn giản dễ dàng chỉ là một trong góc chợ quê nghèo. Rất có thể nói, hát xẩm là món ăn lòng tin của quần chúng lao động. Trước đây hát xẩm gắn thêm với hoạt động vui chơi của nhân dân ta giữa những vụ nông nhàn. Hay thì sau mùa màng bội thu, số đông gánh hát xẩm thường được mời về hát tại bốn gia của những mái ấm gia đình giàu gồm quyền quý.
*
Một ngày tiết mục hát xẩm. Ảnh: Đức Phương - TTXVN
Hát xẩm là loại hình âm nhạc vô cùng rực rỡ bởi ở sẽ là cả một thế giới nội tâm, chứa đựng tâm tư, tình yêu của nhỏ người so với quê hương, đất nước, ca ngợi công phụ thân nghĩa mẹ, ca ngợi tình yêu song lứa, tình anh em, các bạn bè... Các bài hát xẩm thường xuyên đề cập đến nhiều vấn đề ở đầy đủ khía cạnh, vào mọi trường hợp của cuộc sống. Đặc biệt, những nghệ nhân hát xẩm thường chọn thơ văn có niềm tin yêu nước, phòng giặc ngoại xâm nhằm thể hiện trong số làn điệu xẩm. Thời phong kiến, hát xẩm là tiếng nói của một dân tộc phản kháng lên án đa số bất công cường quyền, áp bức, bênh vực thân phận bất hạnh bần cùng bị chà đạp. Các nghệ nhân hát xẩm còn thường xuyên xuyên update những vấn đề mang ý nghĩa thời sự, đả kích với phê phán phần lớn thói lỗi tật xấu của buôn bản hội đương thời…
Bên cạnh quý hiếm nghệ thuật, hát xẩm còn là mô hình âm nhạc dân gian có đậm tính nhân văn, thẩm mỹ và giáo dục đào tạo về đạo đức, lối sinh sống của đều tầng lớp trong xã hội. Với lối nhắc sâu sắc, khéo léo và hấp dẫn, hát xẩm là một loại hình âm nhạc gồm một lối diễn xướng dân gian độc đáo và khác biệt trong kho báu âm nhạc truyền thống cổ truyền của dân tộc ta. Không chỉ ship hàng cho đám đông ngoại trừ xã hội, bạn nghệ sỹ xẩm còn sẵn sàng ship hàng theo yêu mong như giữa những dịp hội hè, cưới xin, ma chay, giỗ kỵ. Thậm chí, đôi lúc chỉ đơn giản dễ dàng là “nhờ bác xẩm đánh tiếng giùm” cùng với cô phái nữ thôn nữ đang đứng bên đàng...
Có một điều đặc biệt quan trọng là, dù văn bản là nói tới tình yêu xuất xắc đề tài mang tính đấu tranh, dân vận... Những bài xẩm những được những nghệ nhân "kể" bằng music một phương pháp hóm hỉnh, dễ nghe, dễ dàng nhớ. Là sản phẩm của tín đồ lao động nên tính chất âm nhạc, lời ca trong xẩm rất là mộc mạc chân thành, tuy nhiên nó cũng tiềm ẩn những nội dung tư tưởng sâu sắc. Lời ca vào hát xẩm ko chỉ đa dạng chủng loại về thể nhiều loại như ca dao, tục ngữ, thơ của những tác đưa nổi tiếng, nhiều hơn rất phong phú về phương diện nội dung. Phần lớn ca từ của xẩm hàm chứa hầu như triết lý, hầu như lời răn dạy đạo lý làm việc đời.
Nhạc sỹ Thao Giang mang lại biết, tham khảo từ các nguồn tài liệu phân tích cho thấy, thẩm mỹ và nghệ thuật hát xẩm lộ diện từ sớm, có thể được hình thành khoảng thế kỷ đồ vật 14. Phần lớn nghệ nhân vào “làng xẩm” vẫn méc nhau nhau thần thoại cổ xưa về ông tổ nghề xẩm. Tương truyền, vua Trần có 2 hoàng tử là trằn Quốc Toán và Trần Quốc Đĩnh. Vị tranh giành quyền lực, hoàng tử trần Quốc Đĩnh bị è cổ Quốc Toán hãm hại, chọc mù mắt và vứt giữa rừng sâu. Trong một lượt ngủ mơ, nai lưng Quốc Đĩnh mơ thấy bụt dạy dỗ ông bí quyết làm bọn từ vỏ quả khô và dây rừng. Thức giấc dậy, trần Quốc Đĩnh mầy mò tuân theo hướng dẫn và thật kỳ lạ, cây lũ vang lên những music tuyệt vời. Những người đi rừng nghe tiếng bầy đã tìm về và chuyển ông về.

Xem thêm: Yamero Là Gì - Nghĩa Của Từ Yamero Trong Tiếng Nhật


Thời điểm phiêu bạt ở dân gian, trần Quốc Đĩnh sẽ dạy bọn cho tín đồ nghèo, fan khiếm thị, giúp họ bao gồm được thú vui và giải pháp kiếm sống. Tiếng đồn về kỹ năng âm nhạc của ông lan mang đến tận hoàng cung. Bên vua đến vời ông vào cung hát và thân phụ con nhận biết nhau. Tuy vẫn trở lại cuộc sống đời thường cung đình, cơ mà Trần Quốc Đĩnh vẫn thường xuyên dạy những người bọn hát tìm sống. Sau này, hoàng tử è cổ Quốc Đĩnh được suy tôn là ông tổ của nghề hát xẩm. Sản phẩm năm, nhằm ghi ghi nhớ công ơn của ông, những người hành nghề hát xẩm đã lấy ngày 22/2 và 22/8 âm lịch là ngày giỗ tổ nghề hát xẩm.
Trong những loại thẩm mỹ và nghệ thuật âm nhạc truyền thống Việt Nam, có lẽ chỉ độc nhất vô nhị hát xẩm được gọi với tư cách là 1 nghề nhằm kiếm sống. Trong thừa trình thông dụng lối hát xẩm, có fan mù hoặc nghèo nàn nhưng cực kỳ có năng khiếu sở trường về âm nhạc đã áp dụng hát xẩm làm phương tiện đi lại kiếm sống, vấn đề này vô hình thông thường đã đưa hát xẩm đổi thay "đặc sản" của rất nhiều người ăn xin, phát triển thành một nghề nhằm kiếm sống của không ít người nghèo vị trí thành thị cùng được truyền dạy từ ráng hệ này qua ráng hệ khác.
Cuối cố kỉnh kỷ 19, đầu thế kỷ 20 là thời hạn thịnh đạt độc nhất vô nhị của hát xẩm. Số lượng người hát xẩm đông nhất là thời kỳ Pháp thuộc và trong thời hạn đầu của cuộc binh đao chống Pháp.
Tới thời điểm giữa thế kỷ 20, nghề hát xẩm vẫn tồn tại với những tên tuổi nghệ nhân kiệt ba, như: Nguyễn Văn Nguyên - tức ráng Trùm Nguyên, Vũ Đức sắc đẹp (Hà Nội); Thân Đức Chinh (Bắc Giang); Nguyễn Phong dung nhan (Hải Dương), thế Trùm Khoản (Sơn Tây), rứa Chánh Trương Mậu (Ninh Bình); rứa Đào Thị Mận (Hưng Yên); thế Trần Thị Nhớn (Nam Định); trần Thị Thìn, Nguyễn Văn Khôi (Hà Đông)... Và các nghệ nhân khuyết danh khác.

Xem thêm: Câu Hỏi Trong Dao Động Điều Hoà Gia Tốc Biến Đổi Điều Hoà Ngược Pha So Với Li Độ


Từ những năm 60 quay lại đây, vì chưng nhiều tại sao khác, đặc biệt là do quan lại niệm sai trái nên nhiều người hát xẩm, các phường xẩm dần dần tan rã cùng không hoạt động nữa. Các nghệ nhân xẩm tài danh cách dần vào tuổi xế chiều, rồi thứu tự ra đi, vĩnh viễn đem theo những giá trị nghệ thuật rực rỡ mà họ đã từng có lần lưu giữ cùng thực hành. Đời sống thôn hội của nghệ sỹ xẩm không còn, thẩm mỹ hát xẩm đã bị lãng quên, tưởng như đã thất truyền.